BDB Bertsolaritzaren datu-basea

[EU] Literatura unibertsaleko poesia neurtua bertsotan euskaratzeko saio bati buruzko hausnarketak biltzen ditu artikulu honek. Langintza horretan, gaur egungo bertsolaritzako eta pastoraletako moldeetara egokitu ziren Virgilioren, Ovidioren, Martzialen eta Senekaren idazlan hautatuak, eta musikaturik ere aurkeztu ziren itzulitako sei poemak, askotariko doinu eta neurriak erabilita. Artikulu honetan, itzulpen-saioan baliatutako estrategiak aurkeztu eta itzulpen-teorien esparru zabalagoan kokatzen dira, eta poemak zehazki bertso edo bertsetetan itzultzearen mugei buruz hausnartzen da. Horrez gain, xede-testuei esleitutako doinuek itzulpen-prozesuan izandako eragina ere aztertzen da, poesia neurtua literatura tradizioko neurrietan euskaratzeari buruzko hausnarketetan osagai horren garrantzia azpimarratze aldera.

Gako-hitzak: latinezko poesia; poesia-itzulpena; bertsolaritza; bertso-doinuak.

[EN] This article examines a translation session focused on adapting metered poetry from world literature into Basque bertsos. Selected works by Virgil, Ovid, Martial, and Seneca were adapted to the contemporary metrics of the Basque oral traditions bertsolaritza and pastorala, and the six translated poems were also represented musically, with varied melodies and metrics. The article explores the translation strategies employed during this process, situating them within broader translation theories, and reflects on the challenges of adapting poetry to the distinct metrics of these oral traditions. Additionally, it analyses the influence of the melodies assigned to the target texts on the translation process, highlighting their significance in shaping reflections on the Basque translation of metered poetry into metrics of literary tradition.

Keywords: latin poetry; poetry translation; bertsolaritza; verse melodies

1. Sarrera ...49
2. Poesia-itzulpenari buruzko zenbait hausnarketa ...50
3. Itzulgaiak eta hautaturiko doinu eta neurriak ...52
4. Itzulpen-prozesua ...55
4.1.Zubi-testuen erabilera ...56
4.2. Poemetan etenak atzematea eta amaieratik hasita itzultzea ...57
4.3. Gure itzulpen-estrategia: “txiklearen teknika” ...58
4.4.Betelana eta sintesia ...66
4.5. Itzulpen fidelak eta sortzaileagoak ...68
4.6. Itzulpena musikatzea ...71
5. Itzulpen-lagin bat eta bertsio musikatua ...72
6. Poesia bertsotan euskaratzea: ondorioak ...79
7. Bibliografia ...80