Hil 2023-05-11
Jaio 1936-05-11
Jaio 1939-05-11
Mendaroko (Gipuzkoa) Garagartza kalean jaio zen 1939ko maiatzaren 11n. Arrasaten bizi da; ezkondua Tere Zabalarekin, bi seme-alaba dituzte. Fagorren egin du lan erretiroa hartu artean. Apotzagako (Eskoriatza, Gipuzkoa) bertsolari taldeko partaidea da; Almeneko haur bertso-eskolatik sortutako bertsolari gazteen probaleku izan zen Apotzagako Hauzo Etxe elkartea. 1980ko hamarkadan antolatu ziren Leintz Bailarako Bertso Txapelketan parte hartu zuen bere garaiko kideekin eta belaunaldi berrikoekin; bertso onenaren saria irabazi zuen 1982an. Haiekin topatzean ezagutu zuten hauek bertso-tradizio zaharra.
Jaioterrian, Mendaron, kantatu zuen lehen aldiz jendaurrean. Apotzagako bertsolari taldea (Ixidro, Xabier, Anjel eta Jose Luis, Maximo Letona, Joxe Ramon Beitia, Iñaki Plazaola, Julian eta Felix Oianguren, ...), plazak eta lagunartea izan badu bere ohiko jardun tokia, hartu zuen parte 1982ko Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa Nagusian eta plazan aritua da Lazkao Txiki, Jose Luis Gorrotxategi, Jon Azpillaga eta Xabier Amurizarekin.
Bertsolaria zen, baina koplari gisan nabarmendu zen hein handian Kepa Urain. German Uriguen "Etxegiña"k 1960an Elgoibarren sortutako Santa Eske taldean sartu zen oso gazterik, poltsero gisa zion berak, eta Germani koplari zeregina uzteko sasoia heldun zitzaionean, haren tokikoa hartu zuen 1981ean, eta Kepa izan da "Etxegina" taldeko koplari nagusia orduz gero 2018ra arte, 38 urtez, urte horretan egin baitzuen bere azken ibilaldia kale eta auzoak koplatzen, ohiturari jarraituz, Errosarioko Amabirjinaren aurrean salbea abestuz amaitzeko. Azken ibilaldi honen ostean, omenaldia eskaini zioten "Etxegina" taldeko kide eta lagunek Baltasar elkartean.
Arrasaten zendu da 2025eko ekainaren 19an, 85 urte zituela.
Jaio 1873-05-11
Gazteluren anaia eta Gaztelu Gorri eta Aintzira bertsolarien iloba
Jaio 1833-05-11
Bertsolaria zen, bere anaia Xenpelar bezala. Maria Luisak eta Xenpelarrek Errenteriako liho fabrikan egiten zuten lan. Buru argia eta irakurle amorratua, bertsotan fin aritzen zen eta sarritan jardun zuen bertsotan bere anaiarekin batera.
1869an baztanga zabaldu zen Errenterian eta Xenpelar gaixotu zenean, Maria Luisa, lau urteko alabatxo Joxepa Antoni senarrarekin utzi eta anaia eta ilobatxoak zaintzera joan zen, bere bizia eta sabelean zeramanarena arrisku gorrian jarrita. Xenpelar 1869ko abenduaren 8an hil zen, 35 urte bete gabe, eta egun berean jaio Daniela, Maria Luisaren alabatxoa. Egun gutxi egin zituzten bizirik ama-alabek: Daniela abenduaren 17an hil zen, eta Maria Luisa 18an; biak baztangaz.
Alabak, Joxepa Antoni Aranberrik, amaren bertsotarako gaitasuna eta irakurzaletasuna zituen. Maria Luisa hil zenean, aita, Jabier Aranberri, eta amona, Rita Berrondorekin bizi izan zen. Aita ez zen bertsozalea, eta ez zekien irakurtzen ezta idazten. Joxepa Antoniren bertsozaletasuna amona Ritarengandik jaso zuela uste da.
Iturria:
- PEREZ, Elixabete. Juan Frantzisko Petriarena Xenpelar 1835-1869. Bidegileak bilduma, 2011. https://tinyurl.com/yx9ulubw ]
- PEREZ, Elixabete. Joxepa Antoni Aranberri "Xenpelar". Errenteria: Udala, 2013. https://tinyurl.com/y4h2uyrk ]
- ZAVALA, Antonio. Errenteriako bertsolari zaarrak. Auspoa bilduma; 74-75. https://www.euskaltzaindia.eus/dok/iker_jagon_tegiak/auspoa/10614.pdf ]
- LARRAÑAGA, Carmen. Del bersolarismo silenciado. http://www.euskomedia.org/PDFAnlt/jentil/06/06057073.pdf
