Biographies - View details   To know more about this section

Andoni Egaña

Personal details

Name
Egaña, Andoni
Complet name and surname
Egaña Makazaga, Andoni
Birth
1961 Zarautz + Zarautz < Urola Kosta < Gipuzkoa < Basque Country

Bertsolarism

Main specialization
Bertsolaria
Specializations
Doinu sortzailea edo moldatzailea
Epailea
Eragilea
Researcher
Bertsogintza analisi egilea
Jarduerei buruzko azalpenak
Bertsolaria:
Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa: 1986 (finalista); 1993, 1997, 2001 eta 2005 (Txapelduna); 2009 (finalista).
Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa: 1991 (txapeldunordea).
Pernando Amezketarra Herriarteko Bertsolari Txapelketa (Euskal Herri maila): 1985 (3. Zarauzko taldean, Luis Otamendi eta Inazio Jauregirekin).
Gipuzkoako Herriarteko Bertsolari Txapelketa: 1999 (Txapeldunak, Zarauz Jai-Txiki taldean, Julen Zulaika eta Iñigo Mantzisidor "Mantxi"rekin).
Lizardi Sariketa (Zarautz): 1982 (Txapelduna).
Artxanberri eta Patxi Errota (Zaldibia): 1983 (Txapelduna).
Zarauzko Kopla txapelketa (Zarautz): 2016 (Zintzarriduna).
Udazkeneko Zapi Janztea (Zaldibia): 2019 (Zapiduna).

Bertso-jartzailea:
"Tximeletak sabelean" diska argitaratu du berak idatzitako bertsoekin.
Hainbat sorta idatzi ditu abeslari deberdinentzat, hauen eskariz.
Bertso-paper lehieketatetara inoiz aurkeztu du bere lanik:
Basarri Bertso-paper Lehiaketa (Zarautz): 1988 (1. saria)
Juan Bautista de Gamiz Bertso-paper Lehiaketa: 1991 (1. saria)

Epaile:
Artxanberri eta Patxi Errota Sariketa (Zaldibia): 1985, 1987 eta 1989.
Ihaute Bertso-paper lehiaketa (Donostia): 1994
Basarri Bertso-paper Lehiaketa (Zarautz): 1996tik urtero
Abra Sariketa (Algorta-Getxo): 2013

Gai-jartzaile:
Lizardi Sariketa (Zarautz): 1983tik 1992ra, urtero.
Gipuzkoako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa: 1998tik 2002ra, urtero.

Doinu sortzailea, moldatzailea, plazaratzailea:
Bere eskariz Imanol Urbietak eta Jose Ignazio Ansorenak sortutako doinu berriak plazaratu ditu nagusiki.
Badu berak sortu edo moldatutako doinurik.
(ikusi "Doinutegia").

Ikertzailea eta bertsogintza analisi egilea:
Sakonki aztertu ditu bertsogintza, bertsolaritza eta ahozkotasuna. Gatzatu da bakarrik edo elkarlanean argitaratu dituen liburu eta saiakeretan, eta eskaini dituen ikastaro eta hitzaldi ugarietan (Ikusi "Liburutegia").

Biographical details

Biography
He has been the most notorious representative of bertsolaritza since the late 80s and especially in the 90s.
Holder of a Bachelor’s Degree in Basque Philology. He lives devoted to artistic creation and apart from bertsolaritza, he has stood out as a researcher, theorist, writer and columnist. It is worth mentioning his contribution to explain and socialize the process of creating the bertso. He has taken part in many experimental projects to combine the bertso with other artistic expressions.
He has been champion of the National Bertsolaris Championship four times in a row (1993, 1997, 2001, 2005) and he has been finalist in all the editions in which he has participated, from 1986 to 2009; he bid farewell to the competition in this last edition. In 1991, he was runner-up in Gipuzkoa, and in 1999, together with the team of his town Zarautz, he won the championship among towns organized in Gipuzkoa.

First steps in bertsolarism

Lehen plaza
1982ko irailaren 3an, Zarautzen, Lizardi Sariketan.

Publications

Argitaratutako liburuak
Egaña, A.; Sarasua, J. Zozoak beleari (saiakera). Alberdania, 1997. Espainolera itzulia argitaratu da Alberdaniak, 2001ean: El mirlo le dijo al cuervo_:cartas de dos `bertsolaris´vascos.
Egaña, A. Basarri (biografikoa). Sendoa, 1999.
Egaña, A.; Garzia, J.R.; Sarasua, J. Bat bateko bertsolaritza: gakoak eta azterbideak (zabalkunde-didaktikoa, euskaraz, espainolez, frantsez eta ingeleraz). Euskal Herriko Bertsozale elkartea-Bertsolari, 2002.
Egaña, A. Hogeita bina (saiakera). Hariadna, 2004.
Egaña, A.; Azpiazu, A. "Axpi". Txirristaka (ipuin ilustratua). Mendaroko Udala, 2024.
Argitaratutako grabazioak
Egaña, A. Tximeletak sabelean (diska). IZ, 1994
Euskal Herria Korrika. Gozategi. 10. KORRIKA. AEK, 1997
Tren leihotikan begira. Inshala. Alaitz eta Maider. Elkar, 1999.
Larunbata hastean. Auskalo. Alaitz eta Maider. Elkar, 2002.
Bertso berriak Kalamuatik. Agur Intxorta maite: 1936-37 gudako kantuak. Joseba Tapia. Gaztelupeko Hotsak, 2001.
Sormin. Gezurrari zor. Mikel Markez. Autoedizoa, 2026.
Beste argitalpenak
Urbieta, I. (ipuinak eta musika); Egaña, A. (bertsoak); Elosegi, B. (ilustrazioak). Urte guziko bertso eta ipuinak (ipuin eta bertso bilduma musikatua, hilabetez hilabete). Sendoa, 1986.
Egaña, A. Sokratikoek ere badute ama (ipuin bilduma). Erein, 1989.
Egaña, A. Aitaren batean (El Diario Vascon argitartutako artikulu bilduma), Elkar, 1990
Egaña, A. Pausoa noiz luzatu (eleberria). Elkargintza Fundazioa / Alberdania, 1999.
Egaña, A. Zaudete geldi piska batean (eleberria). Elkar, 2000.
Egañ, A. Popo lorito (haurrentzako literatura). Baigorri, 2001.
Egaña, A. Imanol Urbieta: luzea da bidea (biografikoa). Ibaizabal, 2002
Egaña. A. Niri ez zait futbola gustatzen, eta zer? (haurrentzako literatura). Eta zer? bilduma, Elkar, 2004.
Egaña, A.; Olariaga, A. Txirri, Mirri eta Txiribiton Mendian (haurrentzako literatura). Alberdania, 2006.



Ekoizpen oharrak
Real Sociedad futbol talde gipuzkoarraren 100. urtebetetzean (2009), hitza jarri dio berau ospatzeko sortutako himno berriari (Mikel Erentxun musikariarena da doinua).

Arte adierazpideak uztartuz ondutako hainbat obren sormenean eta taularatzean hartu du parte:
- "Garai hura gara" (2014). Xabier Lizaso piano-jolearekin. Larrañaga, Gamara, Osinaga .. konpositoreen musika eta Pernando Amezketarraren bertsoak uztartuz.
- "Artxipielagoa" (2017). Ainhoa Garmendia sopranoa, Pello Ramirez txelo eta akordeoi-jolea, Garikoitz Mendizabal txistularia, German Ormazabal konpositore eta piano-jolea eta Belen Ibarrola diseinatzaile grafiko eta arte zuzendaria izan zituen lankide obra honetan. Abesti zahar eta garikideak ekarri zituzten oholtzara.
- "Eta zer gehiago" (2019). Xabier Lizaso eta German Ormazabal piano-joleekin. Rachmaninov, Chopin, Ravel, Bernstein ... -en obrak taularatu dira Andoni Egañaren hitz eta bertsoekin harilkatuta.
- "Bi arreba" (2022). Xabier Lizaso piano-jolearekin. Chopin musikaria eta Xenpelar br¡ertsolariaren lanak uzartu dituzte.
- "Bederatzikoa" (2022). Xabier Lizasorekin. Ludwig Van Bethoven bederatzigarren sinfonia eta bederatzi puntuko bertsoa uztartzen ditu obrak. Andoni Egañak, bertsolari historiko eta garaikideen bederatziko hautatuak taularetzen ditu.