Biografiak - Fitxa ikusi   Atal honi buruz gehiago jakiteko

Pello Esnal

Datu pertsonalak

Izena
Esnal, Pello
Izen abizen osoak
Esnal Ormaetxea, Pello
Jaiotza
1950 Andoain + Andoain < Buruntzaldea < Gipuzkoa < Euskal Herria

Bertsolaritzan

Jarduera mota nagusia
Eragilea
Jarduerak
Antolatzailea
Bertso irakaslea
Epailea
Ikerlaria
Jarduerei buruzko azalpenak
Zarauzko Lizardi sariketako antolatzaile, epaile,...

Datu biografikoak

Biografia
Andoianen jaio zen 1950ean.Maisu ikasketak egin zituen, pedagogia, psikolgia eta teologia ere. Lehen postua, oposizioz lortu zuen Araban. Euskara irakasle hasi zen eta euskal irakasle izatera igaro zen. Pedagogi zientzietan lizentziatu zen UNEDen. HABEko arduradun pedagogiko izan zen. Eusko jaurlaritzako euskararen aholku batzordekoa izan zen. Euskaltzain urgazle da 1991z geroztik, eta herri literatura batzordeko eta Jagon saileko partaide. Zarautzen, Literatu mintegiko arduradun Arte zaleak elkartean, eta bertsolari eskolako irakaslea 1989tik gaurdaino.

Bertsolaritzan lehen pausuak

Lehen plaza
Lazkaon, 1979ko udan, Lazkao Txiki, Mikel Mendizabal eta Eusebio Igartzabalekin.

Argitalpenak

Argitaratutako liburuak
. "Ahozko euskaratik kazetaritzako euskarara", in Euskal kazetarien jardunaldiak. Gasteiz, Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia, 1991: 27-40. or.
. "Atalase Maila", in Zutabe, 2 , 1983: 37-62. or. (Joxe Lizarralderekin batera).
. Azeri-zuloa. Donostia, Elkarlanean, 2001 (Joseba Jaka II. literatur bekaz egina)
. "Bat-bateko bertsogintzaren didaktikaz", in Jakin, 75, 1993: 97-116. or.
. "Bertso berriak, alferrik jarriak?", in Bertsolari, 40, 2000: 98-103. or.
. "Bertsoa erabatekoa denean", in Bertsolari, 6 , 1992: 24-31. or.
. "Bertsolari txapelketa - 1986: zenbat buru, hainbat aburu", in Habe, 108, 1987: 34-35. or.
. "Bertsolaritzaren alfabeta", in Bertsolari, 18, 1995: 62-79. or.
. "Bertsolaritzaren zurrunbiloan", in Ikasgelatik plazara, Bilbao, UEU, 1989: 119-147 or.
. "Canadako hizkuntz erakundeak", in Zutabe, 1, 1983: 40-51. or. (Juan Migel Gutierrezekin batera).
. Denok sukaldari. Bilbao, ETB, 1994 (Pedro Subijanaren sukalde-liburuaren itzulpena).
. "'Ere' juntagailua landuz", in Zutabe, 14, 1987: 111-132. or.
. "Errima Uztapideren bertsogintzan", in Euskera, 36 (2. aldia), 1991: 505-598. or. (Manuel Lekuona ikerketa-saria).
. "Erroreak helduen euskalduntzearen azken urratsetan", in Zutabe, 17, 1988: 9-66. or. (lizentziatura-tesia).
. "Estreina", in 9808 narrazioak, Andoain, Egunkaria, 1998: 51-54. or. (ipuina)
. Euskal Herriko Geografia (O.H.O.ko 2. etaparako langaiak). Lazkao, egileak editore, 1980 (hiru liburuki, F. Barcel<-rekin batera: Geografia Fisikoa, Giza Geografia, Geografia Ekonomikoa).
. "Euskalduntzearen programazioa, langaiak eta ebaluazioa hezkuntza ez-formalean, in Zutabe, 9, 1985: 15-32. or.
. "Euskararen kutxa", in HABE, 103-166. HABE, Donostia, 1987-1989 (61 artikulu, ahozko euskarari buruz).
. Goardalurra. Bilbao, Bru
. "Gutxien uste duzuenak", in On Manuel Antonio Antia literatur lehiaketa: lehen edizioa. Urnieta. Udaleko euskera eta hezkuntza batzordea, 1966: 69-86. or. (ipuina)
. "HABEren euskal abezea", in HABE Legearen 10. urteurrena. Ihardunaldiak. Donostia, HABE, 1994: 47-60. or.
. "Helduen alfabetatzea eta euskalduntzea", in UNESCO Linguapax, 1997: 257-261. or. (Euskal Herriko UNESCOren lagunak, LINGUAPAX programaren baitan, 1996an, Leioan antolatutako mintegian egindako hitzaldia).
. "HEOK: hizkuntzaren ikuspegi dialektikoa", in Helduen euskalduntzearen II. eta III. jardunaldiak, Bilbo, Udako Euskal Unibertsitatea, 2001: 19-39. or.
. "Herri-prosaren aita zabala", in Bertsolari, 34, 1999: 100-101. or.
. Hiriko ehiztaria. Bilbao., Bru
. "Hitzaurrea", in Antonio Zavala Auspoaren auspoa I, II (Itzaldiak / conferencias). Oiartzun, Sendoa, 1996, 11-19. or. (Auspoa Liburutegia, 238-239).
. "Hitzaurrea", in Mikel Atxaga, Deiadarrak. Donostia, Txertoa, 1993: 7-9. or.
. "Hitzaurrea", in Salbatore Mitxelena literatur lehiaketa: 1990 saria. Zarautz, Zarauzko Udala, 1991: 7-9. or.
. Idazkera-liburua. Gasteiz, Eusko Jaurlaritza, 1993 (J.R. Zubimendirekin batera).
. "Irakaskuntzako ikusketa", in Zutabe, 3, 1983: 141-146. or.
. "Irakasle komunikatiboa", in Zutabe, 11, 1986: 84-92. or.
. Irakurbideak. Oiartzun, Sendoa, 1997 (J.R. Zubimendirekin batera).
. Itzuliko naiz. Oiartzun, Sendoa, 1995 (Auspoa, 229).
. "Jainkoaren lekuaz", in Chillida en San Sebasti
. "Jelaz urondoak zuritzean", in On Manuel Antonio Antia literatur lehiaketa: laugarren edizioa. Urnieta, 1999, 21-32. or. (ipuina)
. "Koherentziaz", in Jakin, 107, 1998: 31-47. or.
. "Kontakizuna: hiru osagai eta zenbait adizki", in Hizpide, 46, 2000: 29-44. or.
. Kutun kutuna. Bilbao, Bru
. "La Monta
. "Larru-ikara", in Tene lehiaketa 1994. Donostia, Elkar, 1994: 7-17. or. (ipuina)
. Lehoiaren hortzak. Bilbao, Bru
. "Literatura bizigarri", in Zubizabal , II, 1999: 15-36. or.
. Loraneko gaztelua. Bilbao, Bru
. Malkos. Donostia, Elkar, 1990 (Bilintx saria, 1989).
. "Metakurrikulua", in Hizpide, 44, 1999: 22-50. or.
. Mumu. Bilbao, Bru
. Nabukodonosor. Donostia, Elkar, 1991 (Bilintx saria, 1990).
. Nada de agua en Madrid. Bilbo, Fundaci . "Ortik eta emendik: euskal lokuzioak eta fraseologia baino ere haratago", in Euskera (2001) [argitaratzear]
. Oskar eta ovniak. Donostia, Elkar, 1983 (Carmen Kurtz-en Oscar y los ovnis eleberriaren itzulpena).
. Otsogorritxo. Zornotza, Ibaizabal, 1999 (argitalpen bikoitza: batuan eta bizkaieraz).
. Pello Errota. Oiartzun, Sendoa, 1998.
. "Puntua bertsolaritzan", in Euskera, 39 (2. aldia), 1994: 1.233-1.270. or.
. Salomondarrak. Zornotza, Ibaizabal, 1999 (Leioako euskarazko II. eleberri-lehiaketa, 1992an; argitalpen bikoitza: batuan eta bizkaieraz).
. Txirrita. Oiartzun, Sendoa, 1998.
. Txukunago ibiltzen da kostako trena. Bilbo, Bru
. Urte askoan!. Bilbao. Bru
. "Uztapideren bat-bateko bertsogintzaren bihotzean" , in Egan, 45, 1993 eta 46, 1994.
. Xaxpi. Bilbo, Descl
. Zazpi kolore ditu ostadarrak. Donostia, Erein, 1991 (Lizardi saria, 1990).
. Zendoia, Nikolas (1998): Beranduko birigarroa. Oiartzun, Sendoa (Auspoa Liburutegia, 254).
(Ikusi, gainera, 4.1.ean, letrakera lodiaz nabarmendutakoak eta 7.ean)
1. Euskara
1.1. Orokorrak
1.2. Irakaskuntza eta didaktika
2. Eskola-liburuak
3. Bertsolaritza
3.1. Bertsolaritza eta bertsogintzaren didaktika
3.2. Sortze-lana
4. LIteratura
4.1. Haur- eta gazte-literatura
4.2. Orokorra
5. Itzulpenak
5.1. Haur- eta gazte-literatura
5.2. Orokorrak
6. Hitzaurreak
7. Prestaketa
Argitaratutako grabazioak
. Antzoki Iluna irrati-nobelak (guztira, 64 kasete eta beste hainbeste liburuxka): Amazonas ibaian barrena, Bernardo Atxaga (bosna kasete eta liburuxka), Sara: Zumalakarregiren zelatari, Bernardo Atxaga (seina kasete eta liburuxka), Pelotari zaharraren ajeak, Bernardo Atxaga (kasete eta liburuxka bana), Amaren maitasuna bezalakorik ez duzu inon aurkituko, Bernardo Atxaga (launa kasete eta liburuxka), Emakume bakartia, Bernardo Atxaga (hiruna kasete eta liburuxka), Errugabeko txoriak ere erortzen dira sareetan, Bernardo Atxaga (bina kasete eta liburuxka), Su-koloreko ilea zuen emakumea, Bernardo Atxaga (bina kasete eta liburuxka), Hamabost egun Urgainen, Jose Antonio Loidi (zortzina kasete eta liburuxka: 24-31), Maite, maite, maitea, Arantxa Iturbe (zortzina kasete eta liburuxka: 32-39), Ma
. Elkarrizketak 1-10 eta Elkarrizketak 11-20 (bi audiokasete, hogei elkarrizketadunak.
Gainera, HABEk argitaratutako hainbat lanen koordinatzaile izan naiz.
HABEk sortu eta argitaratutako Bai horixe ikusentzunezko saioen euskara-zuzentzaile izan nintzen, Boni Urkizurekin batera (guztira, ordu erdiko 30 saio dira, zazpi bideokasetetan banatuak).
Beste argitalpenak
. Pedro Mari Otaño bertso-antzerkia (1998ko Bertso Egunerako).
8. Komunikabideak

8.1. Irratia

. "Ziriak" (1988ko irailetik 1989ko ekainera bitartean, Euskadi Irratian, Goizean behin irratsaioan, astean behin egindako iharduna).

. "Gaurko eguna" (1993ko irailetik 1995ko ekainera bitartean, Euskadi Irratian, Goizean behin irratsaioan, astelehenetik ostiralera egindako iharduna).

8.2. Telebista

. "Goenkale"-ko elkarrizketak, 1006. kapitulutik aurrera (bost kapituluetatik bat)

8.3. Egunkaria

. "Bai horixe" zutabea, Diario Vasco-n (astean behin, asteazkenero, 2000. lehen asteazkenean hasita)

8.4. Gidoia
Ekoizpen oharrak
Bertso jartzaile bezala nabarmendu da; aztertzailea: Uztapideren errima; bertso-eskolako irakaslea: teknika propioak landu ditu