Lehen Todo a cien en saltzen nituen
kamiseta, baloi, iman
saltzen nituen larrosa, tiesto
llavero zorte talisman.
Jende xuria ez hain xuria
nik kasu egiten aski lan
sarri euskaldunak jiran
han barna ze ikusmiran
“Eskerrik asko” eta nik lasai
erantzun bat despedidan
ta horrek saltzeak baino askoz poz
gehiago ematen zidan. (bis)
Bershka-n (1) eskeintza egin zidaten
ta ni hara igaroa
Iturrramako kale zabala
beldurra, erreparoa...
Galtza luze-motz ator xuri-beltz
ni beti irrifarrez noa.
Orain saltzen dut morboa
arropa berri mordoa.
Denak erdaraz hurbiltzen zaizkit
dena da erdal giroa
edo euskaldunak ez du dirurik
edo zerbait gaizki doa. (bis)
Sarri ezagunak ikusten ditut
hara hortik dabil Mattin.
Gero hurbiltzen zait “Hola muy buenas”
ta nik pentsatzen dut “En fin!”
“Zenbat da?” ta nik “Doce con cinco”
eta odolak irakin.
Monstradoreko lau ixkin
nik pentsatzeari ekin:
gure herria Euskal Herria
askorik ez dela jakin
euskera lotzen baldin badugu
prestigio faltarekin. (bis)
(1) Denda kate bat da.
Hil 1967-03-12
Errenteria-Oreretan jaio zen 1896an, eta bertan hil zen 1967an. Lan ugari egin zituen: igeltsero, zeramika fabrikako langile...Juan anaiarekin batera, bertsotan aritzen zen, baita bertso jarriak idazten ere. Bertsolariya aldizkarian argitaratzen zituen bertsopaperak.
Jaio 1898-03-12
Gaztetan Orfeon Donostiarran bakarlaria izan zen eta hiriz hiri ibili zen kantari. Hura utzi eta Eusko Abesbatza sortu zuen beste lagun batzuekin. 1915ean fraile ikasketak egiten hasi zen Arantzazun. Ez zen fraile egin. Aurrezki Kutxa Probintzialean jarri zen lanean.
1919an soldadutza egitera joan zen eta permiso bat baliatu, soldadu jantziak kentzeko astirik gabe, mitinera joan zen 1920ko maiatzaren aurrenekoan lagun batekin. Han baten batek begiz jo eta salatu zuen. Afrikara mobilizatu zituzten soldaduen artean egon zen eta orduan hasi zen bere lehen olerkiak argitaratzen. Handik bueltan kirol eta kulturan saiatu zen. Maria Darras villabonatarrarekin ezkondu zen 1924ean eta lau seme-alaba izan zituzten.
Euskaltzaleak Elkarteko partaide eraginkorra izan zen (1930-1936). El Pueblo Vasco egunkariko euskal atala zuzendu zuen, eta Eusko Abesbatza orfeoiaren sortzailea izan zen. Hainbat aldizkarietan kolaboratzaile.
Berrogeita hiru urtekin Eusko Gudarostean sartu zen, Intxarkundia bataloian. Gaiso erori eta Gernikara eraman zuten, handik Lapurdira, Eusko Jaurlaritzak postarako erabiltzen zuen hegazkinean. Bere paperak ongi antolatuta Belokeko artxibategian egon ziren, gero bere seme Iñakik eskuratu zituen. Eusko Jaurlaritzak euskaraz, gaztelaniaz eta frantsesez Parisen argitaratzen zuen Euzko Deyan argitaratu zituen "Bertso Miñez" izeneko kronikak 1939-02-05etaik 1939-09-10 arte.
Euskararen normalkuntzaren aldeko ekimenak bultzatu zituen. 1930-36 bitartean aritu zen euskaltzale errenazentisten mugimenduko partaide eta eragile izan zen. Bertsolaritza, herri xeheak maite zuena, prestijiatu eta bultzatu nahi izan zuen: asmo honetan lekutu behar dira 1935 eta 1936ko Bertso guduak eta bertsolaritzarekiko orduko intelektualen ikuspegia aldatzeko egin zituen ahaleginak.
Iturria:
- Haitzondo egitasmoa, Bertsozale Elkartea
- Bidegileak bilduma: http://www.euskomedia.org/PDFAnlt/bidegileak/236_zubimendi.pdf
1986ko Txapelketa Nagusiko liburuan, argitalpen oker bat medio, doinuak soilik plazaratu ziren, ez izenburu , ez bertso, eta ez inongo argibide. 7 puntutara luzatu zuen doinua Lizasok 1997ko Bertsolari Txapelketaren finalean.
E. Alkatek 1980ko Xenpelar Sarian; E. Alkatek eta M. Xalbadorrek 86 B. Txapelketan Sarako saioan, eta Ajuriak 89koan Hernaniko saioan, 93koan 12 aldiz, eta 97koan 15 bider; 01ekoan 4 aldiz erabili dute; eta 05ekoan 2 aldiz. Eskolartekoan ere entzun dugu behin edo beste. 2010 urte inguruan oso sartua dago bertso munduan doinu bikain hau.
