Jaio 1936-07-14
Ezkurrako (Nafarroa) Plazenea etxean jaio zen 1936ko uztailaren 14an. Ezkurrako okindegiko semea, zazpi senide ziren. Gaztetxoa zela Arantzazuko seminariora joan zen eta han abiatu zuen Frantziskotar bidea. Ikasketak amaitu eta apaizturik, Donapaleura destinatu zuten (1965), Nafarroa Behereko Amikuze eskualdeko herri-burura, eta hogeita bost urte egin zituen bertan.
Bertsularien Lagunak Elkartearen sortzailetakoa izan zen, 1980an. Orduko eztabaidak gainditurik, Gipuzkoan hartu berria zuten bideari heltzea deliberatu zuen Elkarteak, eta bertsolaritza ikastoletan sartzeko ahaleginari lotu zitzaizkien. Hastapen haietan, bertso-irakasle eginkizuna hartu zuen Santos Belokik, eta Donibane-Garazin hasi zen 1984an; hurrengo urtean, Hazparne eta Mauleko ikastolak gehitu zitzaizkion. Lehen irakasleetakoa izan zen Xanti Iparragirre eta Jexux Artzallusekin batera, eta lau urtez jardun zuen zeregin horretan, 1988ra arte.
Bertso-irakasle gisara egindako ekarpenaz gain, bete ditu beste eginkizun batzuk Iparraldeko bertsolaritzan toki egiten diotenak: gai-emaile gisa sarri aritu zen aipatzen ari garen hamarkadan (1980-1990) taldean jarritako gaiak aurkezten, eta baita bertso-epaile lanetan ere Nafarroako Bertsolari Txapelketan eta Lapurdiko Bertsolari Sariketan hamarkada berean.
Bertsularien Lagunak Elkarteko zuzendaritza kidea izan zen 1987tik 1990ra bitartean, eta beronen ordezkari gisan, Euskal Herriko Bertsolari Elkarteko zuzendaritza kidea Mixel Lekuonarekin batera, Elkarte honen sortze eta egonkortze aldiko lehen urtetan aktiboki esku hartuz.
Hitz jario bikainekoa, predikari onaren sona zuen Ipar Euskal Herriko lurraldetan. Asko landu zuen sermoigintza, eta baita bertso idatzia ere. Bereak dira Urepelgo erretore Bazkancek Xalbador bertsolariaren omenaldi eguneko elizkizunean (1976-11-07) eta handik hiru egunetara haren hileta elizkizunean (1976-11-10) irakurritako sermoiko hitzak. Omenaldi-meza ostekoa omen da Santosek inoiz jaso duen goratzarre handietakoa, Xalbadorrengandik hain juxtu, hala esan omen zion: "Jaungoikoak beste lan bat emanen balizu, joskina zinateke".
Segurara (Gipuzkoa) destinatu zuten 1991ean. Gero, Zarauzko Franziskotarren konbentuan hiru urte egin ondoren (2021-2024), Bermeoko egoitzara erretiratu da. Herria, euskara eta ebanjelioa izan ditu bizitzako gida-lerroak.
2025eko abuztuaren 6an hil da Bermeoko Frantziskotarren konbentuan 89 urte zituela.
Jaio 1915-07-14
Federiko Izeta zarauztarraren eta Juana Elizalde elizondoarraren semea. Haurride zaharrena bera, zazpi neba-arreben artean zaharrena. Gabriela Goñi Olaetxea lekaroztarrarekin ezkondu eta bi alabaren izan zituzten.
Hamalau urte zituelarik eskola utzi eta aitarekin hasi zen lanean, erloju konpontzen (1930). Euzko Alderdi Jeltzalean (EAJ) bazkidetu zen 18 urte bete bezain fite (1933-07-28). Elizondoko alkate (1957-58) izan zen frankismo aroan, eta Baztango Balleko Etxerako zinegotzia (EAJtik), Kultur saileko arduraduna, demokrazia aroko lehen legegintzan; Madrileko Gorteetarako hautagaien zerrendan sartu zuen Nafarroako EAJk 1982an, hau izan zelarik politikan izan zuen azken esku-hartze zuzena. Euskalzaletasuna, dantza, pilota eta bertsolaritza izan ziren bere zaletasunak; lan-orduz kanpo, euskara irakaskuntzan jardun zuen eskola nazionalean (1969-70), Elizondoko Gau Eskolan (1974-1977), eta Xorroxin Irratian esatari gisa.
Euskalzaletasuna zen Mariano Izetaren ezaugarri behinenekoa. Euskalzaletasunak erakarri zuen bertsolaritzara, eta antolatzaile, gai-jartzaile (Elizondon egindako bertso-saioetako antolatzaile eta Elizondo inguruko herrietan hainbat alditan izan zen gai-jartzaile) eta epaile lanak egin ditu. Gerra osteko Nafarroako bertsolaritzaren sustatzaile nagusietakoa izan zen. Idazle oparoa, eleberriak, ipuinak eta arikulu aunitz (Zeruko Argia, Herria eta Principe de Viana aldizkarietan eta Euskaldunon Egunkaria, Diario de Navarra, Deia eta Navarra Hoy egunkarietan) utzi dizkigu, Baztan edo eta euskal gaiei buruz beti ere.
Informazio gehiago:
Abril, Jon. "Bidegileak: Mariano Izeta (1915-2001)". Gasteiz: Eusko Jaurlaritza, 2002. http://www.euskara.euskadi.eus/appcont/sustapena/datos/26%20izeta.pdf
