Biographies - View details   To know more about this section

Xabier Amuriza

Personal details

Name
Amuriza, Xabier
Complet name and surname
Amuriza Sarrionandia, Xabier
Birth
1941 Etxano + Etxano < Zornotza < Durangaldea < Bizkaia < Basque Country

Bertsolarism

Main specialization
Bertsolaria
Specializations
Bertso irakaslea
Bertso-jartzailea
Epailea
Eragilea
Researcher

Biographical details

Biography
Born 3 May 1941 in the Bizkaian locality of Amorebieta-Etxano. In 1965 he became a priest, his cassock being a novelty on the bertsolaritza stage. Three years later he fell foul of Francoism, spending seven years in three different jails as a political prisoner. Apart from his political commitment on the left of the Basque political spectrum, he is a writer, journalist, teacher but his calling is that of a bertsolari. He has twice (1980 and 1982) been the All Euskal Herria champion. Amuriza has published a number of books and recorded several albums, mostly about the oral improvised art form in Basque. He also composes a great deal - lyrics and bertsos- for singers. As a priest he sung bertsos in a number of localities in Bizkaia which, at the beginning, with his cassock and so on, was an awe-inspiring experience for the faithful listeners. Xabier left the priesthood in 1977. Xabier Amuriza's second period was the product of deep reflection in prison, began when he was 35 years old, and sparked an important revolution in modern bertsolaritza. He used the unified Basque language, batua, (established in 1968 as a supradialectical vehicle). Apart from this watershed for bertsolaritza, he established a model for a literary singing through great imagery, metaphor and the poetic development of the bertso. Apart from his public example, Amuriza encouraged bertsolaritza in the schools. He lives in Berriz with his wife and daughter.

First steps in bertsolarism

Lehen plaza
6 urterekin, aitarekin, Etxanoko Azutzaganeko tabernan Bizkargiko Santa Kurtzetatik bueltan, eta Epeltze auzoko San Antolinetan.
1966an, Gizaburuagan, Abel Muniategi lagun

Publications

Argitaratutako liburuak
Bertsolaritzaren historia. 1996
Bizkaiko Bertsogintza I. Izengabeak. 1995
Bizkaiko bertsogintza II. Izendunak. 1996
Emea (nobela)
Enaz banaz. 1999 (autobiografia/saiakera)
Hil ala bizi. 1973 (nobela) ("Larraun" ezizenez argitaratua, isilpean)
Hitzaren kirol nazionala. 1981 (azterlana)
Hiztegi errimatua. 1981 (azterlana)
Laurehun herri; mila bertso berri. 1982 (bertso-jarrien liburua)
Menditik mundura . 1977
Oromenderrieta. (nobela)
Zu ere bertsolari. 1982 (azterlana)
Argitaratutako grabazioak
Anje Duhalde Amurizaren kantari. IZ
Bizkaiko kopla zaharrak
Gogor (1969)
Herriko plazan. IZ
Lazkao Txiki bat-bateko sorgina
Menditik mundura. IZ
Xalbador bat-bateko mirakulua
Beste argitalpenak
Ikuska 18 (Ezeiza, A. Amurizaz) (Bideo)
"Bertsolaritzaren historia eta gainerako edukiak" in Bertsoen Mundua. 1997 (CDrom) (Testuak Amurizarenak)
Argitaratugabeak eta azterlanak
EHBE-JAKIN. Bertsolariei inkesta, Euskal Herriko Bertsolari Elkartea, 1987
Ekoizpen oharrak
ekoizle emankorra, bertsoaz gain beste jenero asko landu dituena. Bertsoa plazaratu eta bertsolaritza hedatzeko era asko frogatu ditu, eta askotan aitzindari izan da: herriz herri bertso jarrien emanaldia (1978-1981), Larehun herri, mila bertso berri argitalpenaren oinarri izango zena; saio integrala bezala bataiatua (1996?-1998?); Xalbador bat-bateko mirakulua (1999); Lazkao-txiki bat-bateko sorgina (1999)....
Bertsolaritzari iraultza ekarri zion 1981-1982an bere trilojiarekin (Hitzaren kirol nazionala. 1981; Hiztegi errimatua. 1981; Zu ere bertsolari. 1982): "berezkoa"ren mitoa hautsi zuen, bertsoa eskuragarri bihurtu zuen "zu ere bertsolari" esanaz eta bertsoaren barruak azaleratuz. Bertsolaritzaren aro berria erakarri zuela esan ohi da. 1980ko hamarkadako helduen bertso-eskola mugimenduaren sortzaile eta eragile nagusitzat har daiteke. Bat-batean txapelduna (1980 , 1982), bertso-jartzaile maisua, bertsoaren barne egitura ordura arte beste inork ez bezala aztertu eta agertu dituena, bertsolari eta bertsozale askoren eredu ... Bertsolaritza modernoak izan duen figura nabarmenetakoena, erraustezina, ezpairik gabe.

Other works

Bertso jarri ezagunenak
Galizianoen bertsoak (jarritako 2. sorta, aitaren eskariz, aitak kantatzeko)
Kalista eta Patxiko (jarritako lehen sorta, Seminarioan kantatzeko, 17 urte zituela)
Txepetxa eta kukua (jarritako 3. sorta; seminarioan)
Zamorako espetxean jarriak